วันที่ 21 สิงหาคม 2561
🔺บทที่ 3 สื่อการเรียนรู้สำหรับเด็กปฐมวัย
➤ สื่อการเล่นเพื่อพัฒนาเด็กปฐมวัย
“สื่อ”
หมายถึง สิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบๆ ตัวเด็ก คือ สิ่งที่มีชีวิต สิ่งที่ไม่มีชีวิต
สิ่งที่ประดิษฐ์ขึ้น ได้แก่ คน สัตว์ พืชผัก ผลไม้
สิ่งของเครื่องใช้ เครื่องเล่น วิทยุ
โทรทัศน์ ภาพยนตร์ เทป ยานพาหนะ ฯลฯ
สิ่งที่เหล่านี้เมื่อเด็กได้พบเห็น หรือจับต้องก็จะทำให้เกิดการเรียนรู้
ทั้งมีส่วนช่วยให้เด็กพัฒนาทางกาย อารมณ์–
จิตใจ สังคม และสติปัญญา
➤ ลักษณะของสื่อ
สื่อการสอนประเภทวัสดุ สามารถจำแนกเป็นกลุ่มใหญ่
ๆ ได้ 2 กลุ่ม
1.1
วัสดุการสอนที่ครูจัดทำหรือจัดหามา
1.2
วัสดุการสอนที่มีผู้จัดทำจำหน่าย
1.2.1 สิ่งพิมพ์
1.2.2 ภาพชุด
1.2.3 เทปโทรทัศน์
1.2.4 เทปเสียง
2.สื่อการสอนประเภทอุปกรณ์
2.1 เครื่องเสียง
2.2 อุปกรณ์ประกอบเครื่องฉาย
2.3 อุปกรณ์ที่ไม่เกี่ยวกับการใช้เสียงหรือให้ภาพ
3.
สื่อการสอนประเภทวิธีการ
3.1 การสาธิต 3.2 การทดลอง 3.3 เกม
3.4 การแสดงบทบาทสมมติ
3.5 การจำลองสถานการณ์ 3.6 การฝึกปฏิบัติจริงหลังการสนทนาเนื้อหา
3.7 ทัศนศึกษา 3.8 กิจกรรมอิสระ 3.9 กิจกรรมที่จัดขึ้นตามโครงการ
➤ ความสำคัญของสื่อการสอนระดับปฐมวัย
1)
สื่อเป็นหัวใจของการจัดกิจกรรมเตรียมความพร้อมให้เด็ก
ได้รับประสบการณ์ตรง
2)
สื่อช่วยให้เด็กได้เรียนรู้จากสิ่งที่เป็นรูปธรรม และเกิดมโนทัศน์ตรงกับข้อเท็จจริง
3)
ช่วยสร้างความสนใจของเด็กและเป็นสิ่งเร้าให้เด็กสนใจที่จะทำกิจกรรมและเกิดการเรียนรู้ได้ดี
4)
ช่วยให้เด็กจดจำสิ่งต่าง ๆ ได้ง่ายและไม่ลืม
5)
ช่วยอธิบายสิ่งที่ยากให้เข้าใจง่าย ช่วยให้คุณภาพการเรียนรู้ดีขึ้น
6)
ช่วยให้เรียนรู้ได้เร็ว ใช้เวลาอธิบายน้อย เรียนรู้ได้ปริมาณมาก
7)
สื่อช่วยสร้างเจตคติที่ดีให้เกิดกับเด็ก
8)
สื่อเป็นสิ่งเร้าที่เด็กสามารถใช้ประสาทสัมผัส
9)
ช่วยส่งเสริมการคิดและการแก้ปัญหา
10)
สื่อช่วยให้เด็กเกิดจินตนาการ
11)
สื่อช่วยตอบสนองความสนใจ อยากรู้อยากเห็นตามธรรมชาติ
12)
เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ครูได้พัฒนาเด็กได้อย่างเต็มศักยภาพ
13)
ช่วยให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของเด็กดีขึ้น
14)
ช่วยพัฒนาคุณลักษณะที่พึงประสงค์ในด้านต่าง ๆ
15)
เป็นศูนย์รวมความสนใจเด็ก และทำให้บทเรียนน่าสนใจ
➤ ลักษณะของสื่อการสอนระดับปฐมวัย
1.มีลักษณะที่สอดคล้องกับพัฒนาการของเด็ก
2.มีขนาดเหมาะสมกับเด็กและขนาดของมือเด็ก
3.มีคุณค่าต่อพัฒนาการด้านต่าง
ๆ ของเด็ก
4.ใช้ประสาทสัมผัสได้มากและหลายส่วน
5.มีสีสันสวยงาม
สดใสไม่สะท้อนแสง
6.
มีความทนทาน น้ำหนักเบา
ไม่แตกหักง่าย ไม่แหลมคม
7.
มีรายละเอียดน้อย ง่าย (เหมาะสมกับวัย)
8.
มีลักษณะเป็นมิติ ซึ่งเด็กจะสนใจและเข้าใจได้ดีกว่า
9.
เป็นสื่อที่สอดคล้องกับเรื่องที่เด็กสนใจ และต้องการเรียนรู้
10.สามารถเปลี่ยนแปลงรูปแบบหรือปรับเปลี่ยนรูปแบบได้
➤ ทฤษฎีและพัฒนาการการเล่นของเด็กปฐมวัย
การเล่นเป็นโอกาสที่เด็กจะได้ศึกษาสิ่งแวดล้อมรอบตัว
มีความเข้าใจสิ่งแวดล้อมและสังคม
ช่วยให้เด็กเกิดการปรับตัวให้เข้ากับสังคมและอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุขและเป็นโอกาสของการฝึกฝนในเรื่องของความรับผิดชอบ
ทั้งนี้ รูดอล์ฟ ได้สรุปไว้เป็นองค์ประกอบของการเล่นได้ 3 ประการ
1.
การเล่นนำไปสู่การค้นพบเหตุผลและความคิด
2. การเล่นเป็นการเชื่อมโยงระหว่างเด็กกับสังคม
3. การเล่นเป็นการนำเด็กไปสู่ภาวะความสมดุลทางอารมณ์
➤ ความสำคัญกับการเล่น
เพียเจท์
ได้กล่าวเอาไว้ว่า
การเล่นมีความสำคัญต่อพัฒนาการทางสติปัญญาของเด็ก
จากการเล่น เด็กจะสามารถแยกแยะสิ่งต่างๆจากสิ่งเร้าได้
และขณะที่เด็กตอบสนองสิ่งเร้าเด็กจะรับรู้สิ่งต่าง ๆเข้ามาในสมอง
1)
บทบาทของการเล่น คือ การระบายอารมณ์
2)
การเล่นช่วยให้เข้าใจสิ่งที่เป็นนามธรรม
3)
การเล่นเป็นการเรียนรู้ทางสังคม
🔺เสนอบทความเรื่อง สื่อพัฒนาการเรียนรู้ด้วยไม้วัสดุธรรมชาติสำหรับเด็กปฐมวัย
การพัฒนาเด็กปฐมวัยมีความสำคัญเป็นอย่างมาก เนื่องจากสมองของเด็กจะได้รับการสร้างและพัฒนาอย่างรวดเร็ว การพัฒนาเด็กในช่วงนี้จะเป็นรากฐานที่สำคัญของการเรียนรู้ และพัฒนาไปจนตลอดชีวิตของเด็กเอง ซึ่งถ้าเราปล่อยให้เวลาอันมีค่านี้ผ่านไปโดยเปล่าประโยชน์ ก็จะไม่สามารถเรียกกลับคืนมาได้ เพราะการพัฒนาทักษะด้านต่าง ๆ ของมนุษย์จะเกิดขึ้นอย่างเต็มที่ในช่วงปฐมวัยเท่านั้น
ดังนั้น เพื่อพัฒนาให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างสมอง สายตา และใช้มือเขียนเส้น รู้จักสีและอุปกรณ์ในลักษณะรูปทรงต่างๆ ก็จะทำให้เด็กเติบโตและเรียนรู้เรื่องของการเขียน การอ่าน และการคิดเลขในลำดับต่อไปได้รวดเร็วขึ้น ทั้งยังจะสร้างทักษะการคิดวิเคราะห์ให้เด็กได้เป็นอย่างดี
แนวคิดเกี่ยวกับการเล่นของเด็กถือเป็นกิจกรรมอันจะช่วยให้เด็กเกิดความรู้สึกสนุกสนาน เพลิดเพลิน ได้สังเกต มีโอกาสทำการทดลอง สร้างสรรค์คิดแก้ปัญหาและค้นพบด้วยตนเอง การเล่นยังส่งผลดีต่อการเจริญเติบโต ช่วยพัฒนาร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคมและสติปัญญา
การเล่นจึงเป็นทางที่เด็กจะสร้างประสบการณ์เรียนรู้รอบตัว เรียนรู้ความเป็นอยู่ของผู้อื่น สร้างความสัมพันธ์อยู่ร่วมกับผู้อื่น กับธรรมชาติรอบตัว ดังนั้น หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย ฉบับปีพุทธศักราช 2546 จึงถือว่า “การเล่น” อย่างมีจุดหมายเป็นหัวใจสำคัญของการจัดประสบการณ์ให้กับเด็ก
🔺สื่อพัฒนาการเรียนรู้ด้วยไม้มีส่วนสัมพันธ์ตรงตามหัวข้อดังนี้
- ส่งเสริมพัฒนาการด้านร่างกาย
- – ประสบการณ์การประสานสัมพันธ์ของกล้ามเนื้อเล็ก
- – การเล่นเครื่องเล่นสัมผัส อาทิ ร้อยลูกปัด/ต่อภาพตัดต่อ
- – การต่อของ บรรจุ เทและแยกชิ้นส่วน อาทิ ต่อก้อนไม้/บล็อกสร้างสรรค์
- ส่งเสริมประสบการณ์ด้านสติปัญญา
- – การเชื่อมโยงภาพและรูปแบบต่างๆ กับสิ่งของหรือสถานที่จริง อาทิ ใช้บล็อกไม้ก่อสร้างเป็นสัตว์หรือสถานที่ บ้าน ปราสาท เมื่อเห็นจากหนังสือนิทานหรือจากสถานที่จริง
- – การแสดงความคิดสร้างผ่านสื่อวัสดุต่างๆ อาทิ ประดิษฐ์เศษวัสดุ การเคลื่อนไหวเชิงสร้างสรรค์โดยใช้วัสดุประกอบ
- การสังเกต จำแนกและการเปรียบเทียบ
- – การจับคู่ การจำแนก การจัดกลุ่ม
- – การเปรียบเทียบ
- – การเรียงลำดับสิ่งของต่างๆ
- จำนวน
- – การนับสิ่งต่างๆ
- – การเปรียบเทียบจำนวนมากกว่า น้อยกว่า เท่ากัน
- มิติสัมพันธ์ (พื้นที่/ระยะ)
- – การต่อเข้าด้วยกัน การแยกออก การบรรจุและการเทออก
➤ เกมการศึกษา
จับคู่ภาพแสดงจำนวน
เกมปริศนาภาษาไทย
เกมจับคู่พยัญชนะไทย
➤ ส่งเสริมด้านคณิตศาสตร์
ถาดเรขาพื้นฐาน
สวมหลักเรขาคณิตหรรษา
แท่งไม้สอนคณิตศาสตร์
➤ ความคิดสร้างสรรค์
ลูกเต๋าสร้างสรรค์
บล็อกสร้างฝัน 100 ชิ้น
ลูกเต๋า 5 สีหรรษา
➤ ทักษะการเคลื่อนไหว
ระนาดเสียงเสนาะ
แป้นไม้ตอกหมุด
รถลากกระรอกหรรษา
